پیام برزگر
اصلاح الگوهای مصرف و ایجاد بازار انرژی شاه کلید حل بحران ناترازی بنزین و انرژی، قسمت پنجم
برخلاف برق، قیمتگذاری پلکانی برای بنزین و گازوئیل به دلیل ماهیت متفاوت آنها و کشش قیمتی بسیار پایین (تجربه افزایش ۳ برابری قیمت واقعی در دهه ۷۰ که منجر به دو برابر شدن مصرف شد) پیچیدگیهای خاصی دارد. سؤال کلیدی این است: هزینه اصلاح قیمت انرژی را چه گروههایی باید بپردازند؟
اصلاح الگوهای مصرف و ایجاد بازار انرژی شاه کلید حل بحران ناترازی بنزین و انرژی، قسمت چهارم
افزایش قیمت بنزین برای مقابله با ناترازی و کسری بودجه مطرح است. موافقان، آن را سبب عدالت و کاهش قاچاق میدانند، در حالی که مخالفان به تورم و نارضایتیهای گذشته اشاره میکنند. تجربه سال ۱۳۹۸ نشان داد که افزایش قیمت بنزین به تنهایی تورمزا نبود، اما کارشناسان هشدار میدهند که این راهکار تنها در صورت مطلوب بودن سایر شاخصهای اقتصادی (مانند درآمدهای ارزی و سرمایهگذاری) پایدار و غیرتورمزا خواهد بود و در شرایط کنونی، صرفاً راهحلی موقتی و تنشزا است.
اصلاح الگوهای مصرف و ایجاد بازار انرژی شاه کلید حل بحران ناترازی بنزین و انرژی، قسمت سوم
در سال ۱۴۰۳ ناترازی انرژی در ایران در چهار حامل اصلی (گاز، گازوئیل، بنزین و برق) حدود ۲۳ میلیارد دلار زیان به کشور وارد کرده است. پایین بودن قیمت سوخت نسبت به هزینه تولید و واردات، موجب قاچاق گسترده و زیان دولت شده است. کارشناسان راهحل اصلی را در کنترل نرخ ارز و اصلاح تدریجی قیمت انرژی میدانند. دولت سیزدهم نیز با اجرای ۲۸ سیاست از جمله توسعه CNG، خودروهای برقی و واقعیسازی قیمت، درصدد کاهش این ناترازی بوده است.
دکتر پیام برزگر:
اصلاح الگوهای مصرف و ایجاد بازار انرژی شاه کلید حل بحران ناترازی بنزین و انرژی، قسمت دوم
ناترازی بنزین و سوخت در کشور به عنوان یک چالش ساختاری، ریشه در شش عامل اصلی دارد که نیازمند اصلاحات بنیادین در سیاستگذاری و زیرساختها است. این بحران، فراتر از کمبود منابع، محصول تلاقی سیاستهای نادرست، عقبماندگی فنی و الگوهای مصرف غلط است.
دکتر پیام برزگر:
اصلاح الگوهای مصرف و ایجاد بازار انرژی شاه کلید حل بحران ناترازی بنزین و انرژی
در دو دهه اخیر مصرف بنزین در ایران رشد چشمگیری داشته و از حدود ۲۳ میلیارد لیتر در سال به میانگین ۴۵ میلیارد لیتر در پایان سال ۱۴۰۳ رسیده است. تداوم این روند با نرخ رشد حدود ۷.۵ درصد، احتمالاً مصرف را تا سال ۱۴۰۷ به حدود ۶۰ میلیارد لیتر افزایش خواهد داد و موجب فشار سنگین اقتصادی و بودجهای بر کشور میشود.